توزیع اب سرد چیلر
آبی که در چیلر سرد میشود باید با یک سیستم لولهکشی درست و «هیدرولیک صحیح» به مصرفکنندهها (فنکویل، هواساز یا تجهیزات صنعتی) برسد. اگر توزیع آب سرد یا کنترل دبی درست نباشد، راندمان چیلر پایین میآید، اتاقها یکنواخت خنک نمیشوند، و حتی خطر یخزدگی اواپراتور و آسیب جدی به دستگاه بهوجود میآید.
1) اجزای حفاظتی و جای نصب درست در مدار چیلر
مخزن انبساط
- محل نصب پیشنهادی: روی مکش پمپ (سمت ورودی پمپ)
این کار باعث پایدارتر شدن فشار و کاهش مشکل کاویتاسیون و نوسان فشار در مدار میشود.
ترموستات ضدیخ (Anti-frost)
- محل نصب: روی لوله خروجی آب از اواپراتور
- وظیفه: اگر دمای آب خیلی پایین بیاید و خطر یخزدگی ایجاد شود، فرمان میدهد تا سیستم ایمن شود.
فلو سوئیچ (Flow Switch)
- محل نصب: روی لوله خروجی آب از اواپراتور
- وظیفه: اگر جریان آب قطع شود (خرابی پمپ، بسته شدن مسیر، هواگرفتگی شدید و…)، اجازه نمیدهد سیستم ادامه کار بدهد و میتواند باعث خاموش شدن چیلر شود تا اواپراتور آسیب نبیند.
2) کنترلها را قاطی نکنید: ترموستات چیلر vs ترموستات اتاق
یکی از اشتباههای رایج این است که انتظار دارند ترموستات اتاق مستقیماً کمپرسور را کنترل کند. در سیستمهای رایج آبسرد:
ترموستاتهای روی چیلر (کنترل دما و ضدیخ)
- فقط به کمپرسور فرمان روشن/خاموش میدهند.
- هدفشان حفظ شرایط ایمن و دمای آب سرد تولیدی است.
ترموستات اتاق
- معمولاً فقط به شیرهای سهطرفه فنکویل/هواساز فرمان میدهد.
- یعنی کنترل ظرفیت هر فضا با کنترل جریان آبِ عبوری از کویل انجام میشود، نه با روشن/خاموش کردن کمپرسور توسط هر اتاق.
بهترین محل نصب ترموستات اتاق
- روی دیوار اتاق، معمولاً روبهروی فنکویل
تا «دمای متوسط اتاق» را بهتر حس کند و خطای اندازهگیری کمتر شود.
3) چرا باید دبی آبِ عبوری از اواپراتور ثابت بماند؟
اواپراتور چیلر برای یک دبی مشخص طراحی میشود. اگر در مصرفکنندهها شیرهای کنترلی نصب شود و با کم و زیاد شدن بار، دبی مدار مدام تغییر کند:
- تبادل حرارتی اواپراتور بههم میریزد
- ریسک یخزدگی بالا میرود
- نوسان دمای آب سرد بیشتر میشود
- کنترل چیلر عصبی و ناپایدار میشود
پس یک اصل مهم این است:
✅ حتی اگر مصرفکنندهها دبی را کم و زیاد کردند، باید کاری کنیم دبی عبوری از اواپراتور ثابت بماند.
4) راهکار کلاسیک و مطمئن: شیر سهطرفه در خروجی مصرفکنندهها
در بسیاری از سیستمهای فنکویل، بهجای شیر دوطرفه، از شیر سهطرفه استفاده میشود (معمولاً در خروجی کویل/مصرفکننده). ایده اصلی این است که وقتی اتاق به سرمایش نیاز ندارد، آب به جای عبور از کویل، از مسیر بایپس برگردد؛ اما جریان کلی مدار قطع نشود.
سه حالت عملکرد شیر سهطرفه
فرض رایج دمای آب:
- آب رفت (Supply) حدود 7°C
- آب برگشت (Return) حدود 12°C در بار کامل
حالت 1: حداقل نیاز سرمایش (اتاق خنک است)
- مسیر رفتن آب به کویل تقریباً بسته میشود
- آب سرد از مسیر بایپس مستقیم برمیگردد
- نتیجه: دبی ثابت میماند و مدار از جریان نمیافتد
حالت 2: حداکثر نیاز سرمایش
- مسیر بایپس بسته میشود
- آب کامل از کویل عبور میکند
- آب برگشتی با دمای بالاتر (مثلاً 12°C) به اواپراتور برمیگردد
- نتیجه: سرمایش کامل + دبی ثابت
حالت 3: نیاز سرمایش متوسط
- شیر سهطرفه بخشی از آب را به کویل میفرستد و بخشی را بایپس میکند
- دمای برگشت به اواپراتور بین 7 تا 12 تغییر میکند (بسته به درصد باز/بسته بودن شیر)
- نکته کلیدی: با وجود تغییر دما، دبی برگشتی ثابت نگه داشته میشود
5) نکته مهم در لولهکشی فنکویلها: مسیر جریان و بالانس بهتر
برای اینکه توزیع دبی بین چند مصرفکننده بهتر و نزدیکتر به بالانس طبیعی باشد، در طراحی مسیر رفت و برگشت باید دقت شود و در بسیاری از پروژهها از منطق برگشت معکوس (Reverse Return) یا روشهای بالانس مناسب استفاده میشود تا هر شاخه سهم دبی منطقیتری بگیرد و یک اتاق قربانی اتاقهای نزدیکتر به پمپ نشود.
6) جمعبندی اجرایی (چکلیست سریع)
اگر میخواهید سیستم آب سرد کمدردسر و حرفهای کار کند:
- مخزن انبساط را روی مکش پمپ ببندید.
- ترموستات ضدیخ و فلو سوئیچ را روی خروجی اواپراتور نصب کنید.
- ترموستات اتاق را طوری نصب کنید که دمای واقعی اتاق را ببیند (نه باد مستقیم فنکویل).
- برای ثابت ماندن دبی اواپراتور، در فنکویلها از شیر سهطرفه با مسیر بایپس درست استفاده کنید.
- مسیر لولهکشی را طوری طراحی کنید که توزیع دبی بین شاخهها قابل کنترل و بالانس باشد.
